Wanneer in de wetenschap over vernieuwing wordt gesproken dan wordt daarbij geregeld een onderscheid gemaakt tussen exploratie en exploitatie. Deze begrippen werden geïntroduceerd door March in 1991. Exploratie wordt daarbij in verband gebracht met o.a. (product)variaties, risico’s, experimenten, flexibiliteit, ontdekking en innovatie. Exploitatie wordt gerelateerd aan termen zoals verfijning, efficiëntie, selectie, invoering en uitvoer. Hoewel beide begrippen dus te maken hebben met vernieuwing blijkt dat er een duidelijk verschil in strategie aan ten grondslag ligt: ontdekken of optimaliseren. 

Exploratie en exploitatie worden echter op velerlei manieren geïnterpreteerd. Dit komt voornamelijk doordat er onderzoek wordt verricht op verschillende niveaus. Wanneer er wordt gekeken naar het individu dan blijken deze begrippen gebruikt te worden als twee manieren waarop iemand een creatief idee kan genereren. Bij exploratie bestaat de vrijheid om te experimenten en los van alle organisatorische kaders te komen tot een nieuw en bruikbaar idee. Bij exploitatie gebruikt een individu de huidige producten of diensten van een organisatie als startpunt om op voort te bouwen. 

Op organisatorisch niveau wordt ook een onderscheid gemaakt tussen exploratie en exploitatie, ondanks het feit dat beide begrippen in verband worden gebracht met innovatie. Exploratie draait hierbij om innovaties die gebaseerd worden op nieuwe kennis die is/wordt verkregen, terwijl exploitatie betrekking heeft op innovaties die gebaseerd zijn op kennis die al aanwezig is binnen de organisatie. Om tot nieuwe kennis te komen zal onderzoek of studie onvermijdelijk zijn, wat aangeeft dat exploratieve innovaties vermoedelijk een hoger ‘nieuwheidgehalte’ hebben voor organisaties dan exploitatieve innovaties. Dit is te vergelijken met het onderscheid dat gemaakt wordt tussen radicale en incrementele innovaties. 

Tot slot worden exploratie en exploitatie ook in verband gebracht met allianties; een overeenkomst tussen organisaties om samen te werken aan het bereiken van een gezamenlijk doel of voordeel. Wanneer het gaat om allianties worden exploratie en exploitatie gezien als verschillende motieven om een overeenkomst met een andere organisatie aan te gaan. Exploratie draait hier bijvoorbeeld om het genereren van nieuwe kennis of het ontwikkelen van nieuwe producten door samenwerking. Exploitatie richt zich op de verdieping van bestaande kennis of verdere ontwikkeling van bestaande producten en/of diensten door samenwerking.

 Kortom, exploratie en exploitatie zijn twee verschillende benaderingen om tot vernieuwing te komen. Wanneer een organisatie een vernieuwingsstrategie wil bepalen is het dan ook van belang om na te denken over de vragen: “wie gaat het doen?”, maar nog belangrijker: “kiezen we voor ontdekken of optimaliseren?”.